Lavender Oil and Genetic Interaction: A Review on Health from an Epigenetic Perspective
Ümit Karakaşi

Dr. Öğr. Üyesi, Bayburt Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Eczane Hizmetleri Bölümü
https://orcid.org/0000-0001-9321-5876

ÖZ
Amaç: Lavanta yağı, Lamiaceae ailesinin önemli bir üyesi olan lavanta bitkisinden elde edilen ve çeşitli terapötik etkilerle öne çıkan
bir uçucu yağdır. Tarihsel olarak, antik medeniyetlerden günümüze kadar antibakteriyel, antienflamatuar, anksiyolitik, antifungal ve
yara iyileştirici özellikleri nedeniyle geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Lavanta yağının temel bileşenleri olan linalool ve linalil
asetat, sinir sistemi üzerinde yatıştırıcı etkiler gösterirken, inflamasyonu ve oksidatif stresi azaltarak çeşitli kronik hastalıkların
tedavisine yardımcı olabilmektedir. Yapılan araştırmalar, lavanta yağının nörolojik bozukluklardan kansere kadar uzanan geniş bir
etki spektrumu olduğunu ortaya koymuş, ancak bu etkilerin moleküler düzeyde nasıl gerçekleştiği henüz tam olarak anlaşılmamıştır.

Çalışmanın amacı güncel literatürü mikroRNA’lar çerçevesinde derlemektir.
Yöntem: Çalışmanın içeriği “Lavanta yağı”, “miRNA”, “epigenetik”, “gen ifadesi” anahtar kelimelerinin kombinasyonları ile
PubMed, Google akademik, Web of science ve Science direct veri tabanlarından yapılan taramalarla oluşturulmuştur.
Bulgular: Son yıllarda, esansiyel yağların genetik ve epigenetik düzeydeki etkileri üzerinde durulmakta ve miRNA'lar ile olası
etkileşimleri incelenmektedir. miRNA'ların gen ekspresyonunun düzenlenmesindeki kritik rolü göz önüne alındığında, lavanta
yağının özellikle stres, depresyon ve inflamasyonla ilişkili miRNA'ları etkileyerek genetik mekanizmaları modüle etme potansiyeli
büyük bir araştırma alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak, bu alandaki literatür eksikliği dikkat çekmektedir. Lavanta yağının
terapötik etkilerinin daha iyi anlaşılması, özellikle miRNA'lar üzerindeki etkilerine odaklanan moleküler çalışmaların artmasıyla
mümkün olacaktır.
Sonuç: Gelecekteki çalışmalar, lavanta yağının moleküler biyolojideki yerini sağlamlaştırabilir ve klinik kullanımı genişletebilir. Bu
doğrultuda, lavanta yağının biyolojik mekanizmalarını aydınlatmak, onu hastalıkların tedavisinde daha etkili bir araç haline
getirebilir.
Anahtar Kelimeler: Lavanta Yağı, Terapötik Etkiler, miRNA, Uçucu Yağ Bileşenleri
ABSTRACT
Objective: Lavender oil is an essential oil extracted from the lavender plant, an important member of the Lamiaceae family, and is
characterized by various therapeutic effects. Historically, it has found a wide range of uses from ancient civilizations to the present
day due to its antibacterial, anti-inflammatory, anxiolytic, antifungal, and wound-healing properties. Linalool and linalyl acetate, the
main components of lavender oil, have sedative effects on the nervous system, reducing inflammation and oxidative stress, and can
help treat various chronic diseases. Studies have shown that lavender oil has a wide spectrum of effects ranging from neurological
disorders to cancer. However, how these effects are realized at the molecular level has yet to be fully understood.
Method: The content of the study was created by combinations of the keywords ‘lavender oil,’ ‘miRNA,’ ‘epigenetic’, and ‘gene
expression’ and searches from PubMed, Google Scholar, Web of Science, and Science Direct databases.
Results: In recent years, the effects of essential oils at the genetic and epigenetic levels have been emphasized, and their possible
interactions with miRNAs have been examined. Considering the critical role of miRNAs in regulating gene expression, the potential
of lavender oil to modulate genetic mechanisms, especially by affecting miRNAs associated with stress, depression, and
inflammation, is a significant research area. However, the need for more literature in this field draws attention. A better
understanding of the therapeutic effects of lavender oil will be possible with the increase of molecular studies focusing specifically
on its effects on miRNAs.
Conclusion: Future studies may solidify the place of lavender oil in molecular biology and expand clinical use. In this direction,
elucidating the biological mechanisms of lavender oil may make it a more effective tool in treating diseases.
Keywords: Lavender Oil, Therapeutic Effects, miRNA, Essential Oil Components

*Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 2025;15(1):69-76
DOI: 10.31020/mutftd.1587332
e-ISSN: 1309-8004
Geliş Tarihi – Received: 18 Kasım 2024; Kabul Tarihi - Accepted: 22 Aralık 2024
İletişim - Correspondence Author: Ümit Karakaş <umitkarakas@bayburt.edu.tr>

Giriş

Son yıllarda, lavanta yağının biyolojik etkilerini moleküler düzeyde anlamaya yönelik çalışmalar artmıştır.
Lavanta, çiçeklerinin tatlı kokusu nedeniyle tanımlanmış bir çiçek bitkisidir. Lamiaceae familyasının bir üyesi
olan lavanta; farklı alanlarda sayısız kullanım alanına sahip, geleneksel ve dünya çapında yetiştirilen kokulu
bitki türlerinden biridir. Lavanta yaprakları, uçucu yağları ve diğer ürünleri endüstriyel olarak kıtırlaştırılmış,
kavrulmuş veya işlenmiş ürünler gibi birçok şekilde kullanılabilir. Bu bitki ve ürünlerinin geleneksel olarak
bakterisit, antifungal, gaz giderici, gevşetici, migren tedavisi, antidepresan, antidiyabetik ve yanıklar ve
böcek ısırıkları için etkili bir şekilde kullanıldığına inanılmaktadır.1
Bu derleme, lavanta yağının terapötik etkilerini, biyolojik mekanizmalarını ve miRNA düzeyindeki potansiyel
etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, lavanta yağı ile ilgili literatürü analiz ederek bu yağın sağlık
bilimleri ve farmakogenomik alanındaki önemini vurgulamayı hedeflemektedir.

Lavanta Yağının Tarihsel ve Geleneksel Kullanımı
Binlerce yıldır geleneksel tıp, bitkileri ve bunların aktif bileşiklerini çok çeşitli rahatsızlıkları ve hastalıkları
tedavi etmek için kullanmıştır. Bitkisel ilaçlar, iyi tolere edilen yapıları ve daha az yan etkileri nedeniyle
genellikle farmakolojik ilaçlara göre daha güvenli alternatifler olarak kabul edilir. Akdeniz havzasına özgü ve
Lamiaceae ailesine ait bir çiçekli bitki cinsi olan Lavandula, çeşitli türlerinde çok çeşitli fitokimyasallar
içermesiyle bilinir. Bu türler arasında Lavandula angustifolia Miller (genellikle İngiliz lavantası, adi lavanta
veya gerçek lavanta olarak anılır) ve doğal melezi Lavandula x intermedia Emeric ex Loisel (ayrıca Hollanda
lavantası veya lavandin olarak da bilinir), uçucu yağlar (EO'lar) için yetiştirilmeleri nedeniyle önemli
derecede ilgi görmüştür.
Lavanta ilk olarak eski Arabistan'da yetiştirilmiş ve yağı damıtılmıştır. Ardından lavanta bitkisi İngiltere'ye
Romalılar tarafından getirilmiştir. Lavanta ismi de Romalılar tarafından önerilmiştir. Romalıların tomurcuk
ve bitki stoklarını banyo yaptıkları suda kullandıkları bildirilmiş, ardından da hamam kültürleri aracılığıyla
lavantanın kullanımını tüm Avrupa'ya yaymışlardır. Lavanta, eski Mısırlılar tarafından mumyalama işlemi
sırasında cesedin kokuyla mumyalanması için kullanılmıştır. Antik Yunan'da lavanta uykusuzluk tedavisinde
ve sırt ağrılarının tedavisi için, on yedinci yüzyılda ise hıyarcıklı veba salgını sırasında tehlikeli hastalıklardan
korunmak için bir tedavi edici kaynak olarak kullanılmıştır.
Viktorya döneminde afrodizyak olarak yaygın bir
şekilde kullanılan lavanta, Geleneksel Çin Tıbbı'nda kısırlık, enfeksiyon, anksiyete ve ateş gibi çeşitli
durumların tedavisinde halen kullanılmaktadır. Arap tıbbında ise mide ağrısı ve böbrek sorunlarını tedavi
etmek için uzun süredir kullanılmaktadır.

Lavanta özütünün bunamayı önlemeye yardımcı olduğu, kanser
hücrelerinin büyümesini yavaşlatabildiği, lavanta yağının ise cilt sorunlarını tedavi etmek amacıyla
kullanıldığı son yayınlarda rapor edilmiştir.

Lavanta esansiyel yağının (LEO) belirgin kokusu ve çok yönlü
uygulamaları, onu aromaterapi, bitkisel ilaç, gıda, parfümeri ve kozmetik alanlarında giderek artan bir ilgi
konusu haline getirmiştir.2 Günümüzde lavanta aromaterapisine olan ilgi ise yeniden canlanmıştır.

Lavanta Yağı İçindeki Biyoaktif Bileşenler
“Lavandula” cinsi, yaprak şekli, korolla yapısı, kaliks ve brakte yapısına bağlı olarak 37 türe ayrılır. Koku ve
ilaç sektöründe, üç türden (L. angustifolia, L. hybrid ve L. latifolia) elde edilen lavender yağı
kullanılmaktadır. Çoğunlukla çiçeklerin ve yaprakların yüzeyine gömülü bezler tarafından üretilen yağ,
gerçekten de yaygın bahçe bitkisi lavantadan geliştirilen ürünler onlarca yıldır iyileştirici bir ajan olarak
kullanılmaktadır ve bu bitkilerden izole edilen uçucu yağlar antibiyotik olarak yaygın bir şekilde
kullanılmaktadır.

Lavanta yağı sadece uçucu yağlar içermez, aynı zamanda biyokimyasal reaksiyonları teşvik
eden ve sağlığı geliştiren hem besleyici hem de terapötik potansiyele sahip fitosteroller, mineraller, valerik
asit, antosiyaninler, şekerler, glikolik asit, kumarik asit, ursolik asit, kumarin, herniarin ve tanenler içerir.

Lavanta yağı 100'den fazla bileşik içermekte olup, bunlardan en önemli 2 bileşeni linalil asetat (LA) ve
linalool (LO)’dur. Diğer biyoaktif bileşikler arasında α-pinen, α-thujene, sabinene, camphene, myrcene, pcymene, β-pinene, limonene, 1,8-cineole, (Z)- ve (E)-β-ocimene, camphor, 7-terpinene, terpinene-4-ol,
lavandulol, β-caryophyllene, lavandulyl acetate vb. bulunmaktadır.5
Ancak yağ içerikleri türler, mevsimler ve
bölgeler arasında değişiklik göstermektedir. Bu anlamda Yenikalaycı ve ark (2023) yaptıkları lavandin
(Lavandula x intermedia) çiçeklerinin gölgede ve güneşte kurutulmasının uçucu yağ bileşimlerine etkisini
araştırdıkları bir çalışmada, gölgede kurutmanın, uçucu yağ içeriklerini daha zengin hale getirip ve LA oranını
artırdığını göstermişlerdir. Ayrıca güneşte kurutmanın LO oranını yükseltirken, uçucu yağ bileşen çeşitliliğini
azaltır sonucuna ulaşmışlardır. Gölgede kurutulan çiçeklerde bazı bileşikler (örn. ho-trienol, camphor,
borneol) bulunurken, güneşte kurutulanlarda farklı bileşikler (örn. methane, bornanone) ortaya çıktığını,
güneşte kurutma yöntemiyle camphor içermeyen bir yağ elde edilirken, gölgede kurutma daha zengin bir
bileşim sağladığını da rapor etmişlerdir.

Terapötik Etkiler Üzerine Genel Bakış
Günümüzde, Fransız kimyager Gattefossé'nin 1900'lerin başında lavantanın yatıştırıcı etkilerini tesadüfen
keşfetmesinden bu yana, lavanta aromaterapisi, kusmayı önleyiciden yatıştırıcı ve ağrı tedavisine ve son
zamanlarda keşfedilen bilişsel etkilere kadar uzanan alternatif veya tamamlayıcı kullanımlar arasında
yaygınlaşmıştır. Gattefossé, aromaterapi çalışmaya başladıktan sonra, hekim Jean Valnet'i 1948'de
Indochina'daki savaş gazilerinin yaralarını yatıştırmak için LEO uygulaması ve bitki bazlı tıbbın temellerini
atmaya teşvik etmesi modern tıpta LEO’nun önemini artırmıştır. Daha sonra, LEO'nun psikiyatrik hastalarda
ajitasyonu tedavi etmek için kullanımını genişletmiştir. Son zamanlarda, etno-farmakolojik çalışmalar
LEO'nun dünya çapında stres, anksiyete ve depresyonu tedavi etmek için tıbbi kullanım etkisini
göstermiştir.
Lavanta ve lavanta yağı bilimsel olarak kanıtlanmış bir dizi biyolojik özelliğe sahiptir. Avrupa
Farmakopesi'nde geleneksel bir tıbbi bitki olarak listelenmese de, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından
tanınmaktadır.

Lavantanın antifungal, antibakteriyel, antidepresan, antiinflamatuar, gaz giderici, analjezik
ve yatıştırıcı özellikleri için geleneksel kullanımları umut vaat etmektedir ve lavanta yağına olan ilginin
yeniden canlanmasına yol açmıştır. Çalışmalar, LEO'sunun merkezi sinir sistemi üzerinde önemli etkileri
olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle, monoterpenlerin, linalil asetat ve linalolün, solunduğunda veya
deriden emildiğinde, özellikle limbik sistemi etkileyerek nörolojik bir etkiye sahip olduğu gösterilmiştir. LEO
ve bileşenlerinin tam hücresel etki mekanizması belirlenmemiş olsa da, çalışmalar aktivitenin serotonerjik
nörotransmisyon ve iyonotrofik γ-aminobütirik asit tip A reseptörleri üzerindeki etkilerinden
kaynaklandığını düşündürmektedir. LEO’nun ayrıca, hastanede edinilmiş enfeksiyonlar olan metisiline
dirençli Staphylococcus aureus ve vankomisine dirençli Enterococcus faecalis gibi dirençli bakteri türlerine
ve Candida gibi tedavisi zor mantar enfeksiyonlarına karşı aktif olduğu tespit edilen geleneksel
antibiyotiklerin ve antifungallerin yerini alma potansiyeline sahip olduğu da rapor edilmiştir.9
Chen ve ark
(2024) LEO'nun olası "Etkin Bileşenler-Potansiyel Hedefler-Yollar"ını keşfetmek üzere yaptıkları ağ
farmakolojisi çalışmasında 15 LEO terpenini araştırma konusu olarak tarayarak, uyku düzenlemesi için 128
potansiyel hedefi belirlemişlerdir. GO ve KEGG zenginleştirme analizlerinin sonuçları ayrıca LEO'nun tipik
serotonerjik sinaptik sinyal yolunu ve cAMP sinyal yolunu aracılık ederek uykusuzluk karşıtı aktivite
gösterebileceğini göstermiştir. Ana etkin bileşen olarak beta-mirsen seçen araştırmacılar, Beta-mirsenin
serotonerjik sinaptik sinyal yolu üzerinden yatıştırıcı ve hipnotik etkileri hayvan deneyleri yoluyla
doğrulamışlardır.10
Avrupa İlaç Ajansı'nın (EMA) Bitkisel Tıbbi Ürünler Komitesi (HMPC), zihinsel stresin tedavisi için oral lavanta
esansiyel yağının kullanımını kabul etmiştir ve bu ürün dünya çapında 14 ülkede lisanslanmıştır. Lavanta
yağının sinaptozomlardaki, birincil hipokampal nöronlardaki ve stabil olarak aşırı ifade eden hücre
hatlarındaki voltaj bağımlı kalsiyum kanallarını (VOCC'ler) pregabalinle benzer bir aralıkta inhibe ettiği
gösterilmiştir. Bu inhibisyon esas olarak N tipi ve P/Q tipi VOCC'ler aracılığıyla gerçekleşir. Lavanta, kaygıyı
tedavi etmek için en etkili ve sağlıklı seçeneklerden biri olarak rapor edilmektedir. Lavanta esansiyel yağının
mutluluk hormonlarını on kata kadar artırdığı da ifade edilmektedir.11,12
Klinik araştırmalar, LEO'nun makrofaj apoptozunu inhibe ederek, proinflamatuar faktörlerin oluşumunu
azaltarak ve inflamatuar yanıtı güçlendirerek yara iyileşmesini hızlandırabileceğini göstermiştir. Ayrıca cildin
hidrolipidik özelliklerini, morfolojik özelliklerini ve bariyer fonksiyonunu da güçlendirebilir. LEO ve ana
bileşenleri olan LO ve LA cilt semptomlarını azaltacağı ve bu nedenle imiquimod kaynaklı sedef hastalığında
cilt iltihabının tedavisinde faydalı olabileceği ifade edilmiştir.13 Araştırmacılar LEO’nun Yardımcı T 17
hücreleri (Th17) ile ilişkili sitokin ve protein ekspresyon analizleri ve histopatolojik gözlemlerle ölçülen
atopik dermatitin şiddetini önemli ölçüde azalttığı sonucuna varmışlardır. Bu sonuçlar, LEO'nun terapötik bir
etki göstermek için Th17 farklılaşma yolunda STAT3/RORγt yolunu inhibe ederek DNCB (2,4-
Dinitrochlorobenzene) ile uyarılan inflamatuar yanıtı inhibe ettiğini göstermektedir.13
Yapılan çalışmalarda LEO’nun meropenem tedavisiyle birleştirildiğinde, Klebsiella pneumoniae
karbapenemaz üreten K. pneumoniae (KPC-KP) hücrelerinde lipid peroksidasyonu ve ROS seviyelerini
yükselterek oksidatif stresi tetiklediği, böylece KPC-KP'nin büyümesini baskıladığı ve sonuç olarak insan
sağlığına yönelik tehdidi azalttığı rapor edilmiştir.14 Başka bir çalışma, LEO’nun oksidatif stresi, inflamasyonu
ve hücre apoptozunu baskılayarak sıçanlarda böbrek iskemi/reperfüzyon hasarını hafiflettiği rapor
edilmiştir.
14 Akut akciğer hasarına yönelik NF-κB yolunda Xie vd (2022) yaptıkları çalışmada LEO ön
uygulamasının sepsis kaynaklı sıçanlarda myeloperoxidase (MPO) aktivitesini ve malondialdehitin (Lipid
peroxidation=MDA) içeriğini azaltarak ve Süperoksit dismutaz (SOD) ve GSH içeriklerini yükselterek oksidatif
stresi önemli ölçüde sınırladığını rapor etmişlerdir. Dahası, hücre apoptozu, apoptozla ilişkili parçalanmış
kaspaz 3, Bcl-2 ve Bax'daki varyasyonlarla doğrulandığı gibi LEO ön uygulaması ile baskılandığı ifade
edilmiştir. LEO ön tedavisinin sepsis kaynaklı akut akciğer hasarı üzerinde antioksidan enzim üretimini
artırarak, lipid peroksidasyonunu azaltarak ve apoptozla ilişkili faktörlerin ifadesini düzenleyerek
antioksidan ve antiapoptotik etkiler oluşturduğunu söylemişlerdir.14
Uçucu bitkisel yağlar antioksidan ve anti-amiloid ve kolinesteraz inhibitör özellikleri nedeniyle önemli ilgi
görmüştür. 2007'de Lin ve arkadaşları L. angustifolia 'dan elde edilen uçucu yağların demans ve Alzheimer
hastalarında ajitasyon üzerindeki etkisini gösterdiler. Hancianu ve arkadaşları 2013 yılında L. angustifolia, L.
Angustifolia Mill. ve melez lavantanın etkisini değerlendirmiş ve bunların önemli antioksidan ve
antiapoptotik potansiyellerini ve skopolamin kaynaklı demans sıçan modellerinde bağışıklık sistemi
antioksidan enzimlerinin seviyesini artırma yeteneklerini göstermiştir. Ayrıca, L. angustifolia Mill.'in uçucu
yağlarının dikkat üzerinde uzun vadeli bir etkiye sahip olduğu gösterilmiştir.11

Lavanta Esansiyel Yağı ve Kanser

Lavanta esansiyel yağının kanserle ilişkisi üzerine yapılan araştırmalar, LEO’nun kanser türlerinde potansiyel
faydalı etkiler gösterebileceğini ortaya koymaktadır. Bu etkiler kanser türüne göre değişmektedir. LEO,
özellikle LA ve LO gibi ana bileşenleriyle, çeşitli hücre hatlarında sitotoksik etkiler göstermiştir. Örneğin,
düşük konsantrasyonlarda (%0.125) hücre canlılığı üzerinde minimal etki gösterirken, konsantrasyon
arttıkça (örneğin %0.25) hücre büyümesinde belirgin bir azalma kaydedilmiştir. Bu, yağın hücre büyümesini
inhibe edici bir etkisi olabileceğini göstermektedir.15 Shaheen ve ark. (2023) lavanta yağının (Lavandula
angustifolia) ve Newcastle hastalığı virüsünün (NDV) insan glioblastoma hücreleri üzerindeki etkilerini
inceledikleri bir in vitro çalışmada lavanta yağı ve NDV'nin ayrı ayrı veya birlikte kullanıldığında glioblastoma
hücrelerinde belirgin bir antikanser etkisi gösterdiğini rapor etmişlerdir. Lavanta yağı ve NDV kombine
etkisinin, glioblastoma hücrelerinde daha güçlü bir antikanser aktiviteye yol açtığı sonucuna ulaşmışlardır.16
Gezici (2018) tarafından yapılan bir kanser çalışmasında, geleneksel sistem ve plastik malç altında
yetiştirilen LEO'larının en düşük konsantrasyonda ve minimum maruz kalma süresinde bile önemli
antikanser ve antiproliferatif etkilere sahip olduğu rapor edilmiştir. Söz konusu çalışmada lavanta yetiştirme
koşulları ve hasat yılına bağlı olarak kanser hücre hatlarında hücre büyümesinin ve canlılığının EO'lar
tarafından inhibe edildiği gözlendiği ve plastik malç veya geleneksel sistem altında yetiştirilen lavantanın ilk
yıl hasadının, A549, H1299 ve C6 kanser hücrelerinin hücre canlılığı üzerinde, ikinci yıl lavanta hasadına göre
çok daha fazla inhibitör etkiye neden olduğu rapor edilmiştir. EO'ların hücre proliferasyonu ve büyümeyi
inhibe edici etkileri, linalool, linalil asetat, sineol, α-osimene, lavandulol, terpinen-4-ol ve kafur gibi terpen
ve terpenoidlerin zengin bileşenlerinin bulunmasından kaynaklanıyor olabileceği tartışılmıştır.17 Hücre
hatları üzerine yapılan bir başka sitotoksik antikanser çalışmasında, L. stoechas’tan elde edilen yağların
insan kolon kanseri, hormon bağımlı insan prostat kanseri ve fare lösemi hücreleri üzerine olumlu etkileri
olduğu rapor edilmiştir.

LEO'nun meme karsinomu üzerindeki etkisi in vitro olarak gözlemlendiği bir çalışmada MDA-MB-231 ve
MCF-7 meme kanseri hücre hatlarında hücre çoğalmasını inhibe etmedeki etkinliğinin gösterildiği ancak
hücre döngüsü durmasını sağlamadığı ifade edilmiştir. Ancak meme dokusu ile ilgili tam tersini gösteren
çalışmalar da mevcuttur. Örneğin, Ramsey vd (2019) çalışmasında lavanta yağı (LO) ve çay ağacı yağı (TTO)
gibi uçucu yağların, erkek çocuklarda ergenlik öncesi jinekomasti ve kızlarda prematüre telarşa neden
olabileceğini rapor etmişlerdir. Vaka olgularında üç kız çocukta prematüre telarş ve bir erkek çocukta
prepubertal jinekomasti vakasında, lavanta yağı içeren ürünlerin sürekli kullanımı saptanmıştır. Bu ürünlerin
kesilmesiyle belirtilerin gerilediği rapor edilmiştir. Bu, uçucu yağların potansiyel endokrin bozucu
kimyasallar olabileceğini düşündürmektedir.

Moleküler Mekanizmalar: Lavanta Yağı ve Gen Ekspresyonu
Lavanta yağı ve gen ekspresyonu konusunda, özellikle anti-enflamatuar, anti-oksidan, nöroprotektif ve
anksiyolitik, antikanser, hiperglisemi, antispazmodik etkilerinin moleküler düzeyde nasıl işlediğine dair
çeşitli araştırmalar mevcuttur.18,21 Lavanta EO uygulamalarının, murin astım modelinde makrofajlar,
eozinofiller ve lenfositler gibi enflamatuar hücrelerin bronkoalveolar lavaj sıvısına, peribronşiyal dokulara ve
akciğerlerdeki perivasküler dokulara infiltrasyonunu azalttığı rapor edilmiştir. Lavanta EO’nun ana
bileşenleri linalil asetat (LA) ve linalool (LO) gibi monoterpenlerdir. LA ve LO, sıçanlarda karragenan kaynaklı
ödemde anti-enflamatuar etkiler göstermiştir. LA ve LO ayrıca sırasıyla insan servikal adenokarsinom hücre
hattı HELA ve murin makrofaj hücre hattı RAW264.7 hücrelerinde nükleer faktör-kappa B (NF-κB)
aktivasyonunu inhibe ettiği bu yolak üzerinden de murin astım modelinde, astım semptomlarınıın
baskılandığı belirtilmiştir. Lavantadan EO’lar pro-inflamatuar sitokinlerin, IL-1 ve TNF-l üretimini engelleme
yeteneklerinde önemli bir fark gösterek, anti inflamatuar yanıtta da önemli bir oynamaktadır.22 Lavantanın
nöroprotektif özellikleri de literatürde tanımlanmıştır. Demans, glioblastoma, nöroblastoma, nörotoksisite,
epilepsi, Parkinson hastalığı ve migrenin lavanta uygulamalarına yanıt verdiği bulunmuştur.23 T tipi kalsiyum
kanalları uykuyu, nöroproteksiyonu ve duyusal süreçleri etkiler. Ağrı ve epilepsi de TTCC'den etkilenir.
Yapılan bir çalışmada lavantanın TTCC (Ca v3.2) akımını inhibe edebileceği, bu durumun ise epilepsinin
kontrol edilmesinde önemli bir rol oynayabileceği ifade edilmiştir.

miRNA’nın Biyolojik Rolü ve Terapötik Potansiyeli
Yaklaşık 20.000-25.000 protein kodlayan gen, insan genomunun %2'sinden daha azını oluşturmaktadır.
Genomun kalan %98'i kodlamayan DNA olarak adlandırılmıştır. RNA, gen düzenlemesi ve ifadesi de dâhil
olmak üzere çeşitli hücresel işlevlerde yer alan oldukça çok yönlü bir moleküldür. mRNA, rRNA ve tRNA gibi
işlevsel RNA'lar ilk olarak protein sentezindeki rolleri aracılığıyla keşfedilmiştir. Proteinleri kodlayan
mRNA'lar kodlayan RNA'lar olarak sınıflandırılırken, rRNA ve tRNA gibi kodlamayan RNA'lar (ncRNA'lar)
proteinleri kodlamanın ötesinde temel biyolojik rolleriyle 60 yıldan uzun süredir bilinmektedir.24
MikroRNA'lar (miRNA'lar), epigenetik makinenin bir parçası olarak gen ifadesinin önemli düzenleyicileri
olarak görev yapan kısa, kodlamayan RNA'lardır. miRNA'lar tarafından posttranskripsiyonel gen
susturulmasına ek olarak, epigenetik mekanizmalar ayrıca DNA metilasyonu, histon modifikasyonları ve
bunların çapraz konuşmalarını (cross-talk) da içerir. Epigenetik modifikasyonların birçok hastalığın
başlangıcında ve ilerlemesinde önemli bir rol oynadığı bildirilmiştir ve geç başlangıç ve semptomların
dalgalanması gibi karmaşık hastalıkların çeşitli özelliklerini açıklamak için kullanılabilir. Ancak, miRNA'lar
yalnızca epigenetik makinenin bir parçası olarak işlev görmez, aynı zamanda diğer protein kodlayan genler
gibi DNA metilasyonu ve histon modifikasyonu tarafından epigenetik olarak modifiye edilir. Epigenom ve
miRNom arasında güçlü bir bağlantı vardır ve bu karmaşık sistemin herhangi bir bozukluğu çeşitli fizyolojik
ve patolojik koşullara neden olabilir.25 miRNA'lar hem transkripsiyonel hem de transkripsiyon sonrası
düzeylerde çok sayıda genin ifadesini düzenlemede önemli işlevler görür ve dokuya özgü ve gelişimsel ifade
kalıpları sergileyerek hücreler ve organizmalar içindeki çeşitli biyolojik süreçlerdeki önemlerini ortaya
koyar.

Kardiyak fibroz, kardiyovasküler hastalık, preeklampsi, Hirschsprung hastalığı, romatoid artrit, sistemik
skleroz, sistemik lupus eritematozus, temporal lob epilepsisi, otizm, pulmoner fibroz, melanom, akut
miyeloid lösemi, kronik lenfositik lösemi, kolorektal, gastrik, servikal, over, prostat, akciğer, meme ve
mesane kanseri gibi birçok hastalıkta epigenetik olarak düzenlendiği gösterilen miRNA genleri olduğu rapor
edilmiştir.25 Bu sebeple, epigenetik ve gen ifadesi arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamak ve yeni terapötik
seçenekler ve biyobelirteçler geliştirmek için miRNA’ların işlevine ve etkisine odaklanmak önemlidir.

Lavanta Yağı ve miRNA Etkileşimi
Çoğu EO, noradrenerjik, 5-HTerjik, γ-aminobütirik asit (GABA)-erjik ve DAerjik sistemler gibi bir dizi
nörotransmitter yoluyla etkileşime girebilmesine rağmen, EO'ların etkisi esas olarak aktif bileşiklerinin
etkinliğine bağlıdır. Linalool, limonen, benzil benzoat ve benzil alkol gibi EO'ların bazı ana bileşiklerinin
anksiyolitik ve antidepresan etkiler gösterdiği bildirilmiştir.27 Lavanta yağı, özellikle linalool ve linalil asetat
gibi aktif bileşenleri sayesinde çeşitli biyolojik süreçlerde etkili olabilmektedir. Bu süreçlerden biri, genetik
ve epigenetik mekanizmalar yoluyla ikincil metabolitlerin biyosentezine olan etkisidir. Lavanta yağında
bulunan uçucu bileşiklerin, hücre içi sinyal yollarını düzenleyerek belirli miRNA'ların ekspresyonunu
etkileyebileceğini düşündürmektedir. Özellikle, lavanta yağının sinir sistemi üzerindeki etkileri ve stres yanıt
mekanizmalarıyla ilişkili miRNA'ları düzenleme potansiyeli dikkat çekmektedir. Bunun yanı sıra, bazı
çalışmalar lavanta yağı bileşenlerinin serotonin ve GABA yolları gibi nörotransmitter sistemleri üzerinde
etkili olduğunu ve bunun da miRNA aracılığıyla gen ekspresyon değişikliklerini tetikleyebileceğini öne
sürmektedir.27 Şu anda insan hücrelerinde her biri benzersiz bir zamansal ve dokuya bağlı ifade örüntüsüne
sahip 2588'den fazla olgun insan miRNA'sının bulunduğu tahmin edilmektedir. Bu miRNA'ların insan gen
ifadesinin %60'ından fazlasını kontrol ettiği tahmin edilmektedir ve bu da çeşitli fizyolojik süreçlerdeki
önemli düzenleyici rollerini göstermektedir.26 Ancak bildiğimiz üzere literatürde miRNA ve LEO üzerine
yapılmış doğrudan bir çalışma bulunmamaktadır.

Sonuç ve Gelecek Araştırmalar İçin Öneriler

Lavanta yağı ile ilgili genetik ve epigenetik etkiler üzerine yapılan çalışmaların henüz yolun çok başında
olduğu literatürdeki boşluktan belli olmaktadır. Özellikle lavanta yağının hangi spesifik miRNA'lar üzerinde
etkili olduğu netleştirilmeli, laboratuvar ortamındaki bulguların insanlarda doğrulanması gerekmektedir.
Yapılan çalışmalarda özellikle merkezi sinir sistemi üzerindeki etkilerini GABA (gamma-aminobütirik asit)
sistemini modüle ederek, anti-enflamatuar etkileri, ise COX enzimlerini baskılayarak inflamatuar süreçleri
azaltarak gösterdiği çok sayıda çalışmada rapor edilmiştir. Ancak yine de lavanta yağının genetik yollarla
nasıl etkileşimde bulunduğu ayrıntılı moleküler çalışmalarla gösterilmelidir. Lavanta yağının terapötik
potansiyeli, genetik ve epigenetik düzeydeki etkilerinin daha iyi anlaşılmasıyla önemli ölçüde artabilir.
Gelecekteki araştırmalar, lavanta yağının miRNA ve gen ekspresyonu üzerindeki modülatör etkilerini daha
ayrıntılı bir şekilde keşfederek, bu bileşenin çeşitli hastalıkların tedavisinde daha etkin bir şekilde
kullanılmasını sağlayabilir.

Bilgi

Çıkar çatışması bulunmamaktadır. Makalenin hazırlanmasında herhangi bir kişi ya da kuruluştan destek
alınmamıştır.

Kaynaklar
1. Salahudin H, et al. Lavender. In: Zia-Ul-Haq M, Abdulkreem AL-Huqail A, Riaz M, Farooq Gohar U, eds. Essentials of Medicinal
and Aromatic Crops. Springer International Publishing; 2023;965-982. doi:10.1007/978-3-031-35403-8_37
2. Hedayati S, et al. Recent developments in the encapsulation of lavender essential oil. Advances in Colloid and Interface Science
Published online 2024;103229. doi:https://doi.org/10.1016/j.cis.2024.103229
3. Parkash V, Singh H. Lavandula angustifolia L.(lavender): An important aromatic medicinal shrub and its in vitro micropropagation for conservation. Journal of Agricultural Technology 2013;9(3):91-702.
4. Khan SU, et al. Lavender Plant: Farming and Health Benefits. CMM 2024;24(6):702-711.
doi:10.2174/1566524023666230518114027
5. Nayik GA, Ansari MJ. Essential Oils: Extraction, Characterization and Applications. Academic Press; 2023. Accessed November
14, 2024. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-91740-7.00009-8
6. Yenikalaycı A, Bozarı S, Kurt F. Lavanta (Lavandula X intermedia Emeric Ex Loisel) Bitkisinin Gölgede ve Güneşte Kurutulmasının
Uçucu Yağ Kalitesi Üzerine Etkisi. DOFEBD 2023;6(1):1-9. doi:10.57244/dfbd.1215782
7. Malloggi E, et al. Lavender aromatherapy: A systematic review from essential oil quality and administration methods to
cognitive enhancing effects. Applied Psych Health &amp; Well 2022;14(2):663-690. doi:10.1111/aphw.12310
8. Pokajewicz K, et al. Lavandula x intermedia—a bastard lavender or a plant of many values? Part ii. Biological activities and
applications of lavandin. Molecules 2023;28(7):2986. doi:https://doi.org/10.3390/molecules28072986
9. Erland LAE, Mahmoud SS. Chapter 57 - Lavender (Lavandula angustifolia) Oils. In: Preedy VR, ed. Essential Oils in Food
Preservation, Flavor and Safety. Academic Press; 2016;501-508. doi:10.1016/B978-0-12-416641-7.00057-2
10. Chen L, et al. Beta-Myrcene as a Sedative–Hypnotic Component from Lavender Essential Oil in DL-4-ChlorophenylalanineInduced-Insomnia Mice. Pharmaceuticals 2024;17(9):1161. doi:https://doi.org/10.3390/ph17091161
11. Bavarsad NH, et al. Aromatherapy for the brain: Lavender’s healing effect on epilepsy, depression, anxiety, migraine, and
Alzheimer’s disease: A review article. Heliyon. Published online 2023. doi:https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e18492
12. Donelli D, et al. Effects of lavender on anxiety: A systematic review and meta-analysis. Phytomedicine 2019;65:153099.
doi:https://doi.org/10.1016/j.phymed.2019.153099
13. Duan J, et al. Therapeutic effects and mechanism of action of lavender essential oil on atopic dermatitis by modulating the
STAT3/RORγt pathway. Arabian Journal of Chemistry 2024;17(2):105525. doi:https://doi.org/10.1016/j.arabjc.2023.105525
14. Xie Q, Wang Y, Zou GL. Protective effects of lavender oil on sepsis-induced acute lung injury via regulation of the NF-κB
pathway. Pharmaceutical Biology 2022;60(1):968-978. doi:10.1080/13880209.2022.2067570
15. Prashar A, Locke IC, Evans CS. Cytotoxicity of lavender oil and its major components to human skin cells. Cell Proliferation
2004;37(3):221-229. doi:10.1111/j.1365-2184.2004.00307.x
16. Shaheen ZK, Al-Ali AA, Al-Asadi SA. Anti-cancer activity of lavender oil and Newcastle disease virus on human glioblastoma: an
in vitro study. J Basrah Res(Sci) 2023;49(1):1-12. doi:https://doi.org/10.56714/bjrs.49.1.1
17. Gezici S. Promising anticancer activity of lavender (Lavandula angustifolia Mill.) essential oil through induction of both apoptosis
and necrosis. Annals of Phytomedicine 2018;7(2):38-45. doi:10.21276/ap.2018.7.2.5
18. Ez Zoubi Y, Bousta D, Farah A. A Phytopharmacological review of a Mediterranean plant: Lavandula stoechas L. Clin Phytosci
2020;6(1):9. doi:10.1186/s40816-019-0142-y
19. Maitisha G, et al. Network pharmacology-based approach to investigate the molecular targets of essential oil obtained from
lavender for treating breast cancer. Heliyon 2023;9(11). doi:https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e21759
20. Ramsey JT, et al.Lavender products associated with premature thelarche and prepubertal gynecomastia: case reports and
endocrine-disrupting chemical activities. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism 2019;104(11):5393-5405.
doi:10.1210/jc.2018-01880
Lavanta Yağı ve Epigenetik Etkileşim – Ümit Karakaş Lokman Hekim Dergisi - Lokman Hekim Journal 2025;15(1):69-76
21. Aoe M, et al. Lavender essential oil and its main constituents inhibit the expression of TNF-α-induced cell adhesion molecules in
endothelial cells. Acta Medica Okayama 2017;71(6):493-503. https://ousar.lib.okayama-u.ac.jp/en/55586
22. Zhao Q, et al. Molecular mechanism of the anti-inflammatory effects of plant essential oils: A systematic review. Journal of
ethnopharmacology 2023;301:115829. doi:https://doi.org/10.1016/j.jep.2022.115829
23. Faridzadeh A, et al. Neuroprotective potential of aromatic herbs: rosemary, sage, and lavender. Frontiers in Neuroscience
2022;16:909833. doi:10.3389/fnins.2022.909833
24. Goel H, Goel A. MicroRNA and Rare Human Diseases. Genes 2024;15(10):1243. doi:https://doi.org/10.3390/genes15101243
25. Piletič K, Kunej T. MicroRNA epigenetic signatures in human disease. Archives of toxicology 2016;90(10):2405-2419.
doi:https://doi.org/10.1007/s00204-016-1815-7
26. Seyhan AA. Trials and tribulations of MicroRNA therapeutics. International Journal of Molecular Sciences 2024;25(3):1469.
doi:https://doi.org/10.3390/ ijms25031469
27. Fung TK, et al. Therapeutic effect and mechanisms of essential oils in mood disorders: Interaction between the nervous and
respiratory systems. International Journal of Molecular Sciences 2021;22(9):4844. doi:https://doi.org/ 10.3390/ijms22094844

← Tüm yazılara dön